Recenzije

Na samom početku smatramo važnim skrenuti pažnju na naslov - Evropska unija za svakoga - što upuæuje na namjeru autora da jednostavnim riječnikom približi složenu problematiku Evropske unije širokom krugu čitalaca. Sa takvom namjerom, autoru je uspjelo da u neobično konciznom pregledu predstavi Evropsku uniju i široku lepezu različitih pristupa analizi najznačajnijih karakteristika EU. Na taj način uspio je prevazići prvobitnu namjeru i, ostajući dosljedan načinu prezentacije EU, pružiti bogatstvo korisnih informacija i analiza značajnih dokumenata za razumijevanje ove složene problematike.

Bruxelles, 01/02/2018 - 15:20, UNIQUE ID: 180201_7

Press releases

Federica Mogherini meets with the Presidency of Bosnia and Herzegovina

Federica Mogherini, High Representative for Foreign Affairs and Security Policy/Vice-President of the European Commission, met today in Brussels with the Presidency of Bosnia and Herzegovina, Dragan Čović, Mladen Ivanić and Bakir Izetbegović to exchange views on the political situation in the country and its European Union integration path. 

The High Representative and the Presidency members discussed the upcoming Strategy on the Western Balkans and the immediate priorities ahead of the BiH authorities, in particular the completion of the answers to the questionnaire, as well as ensuring the continued and effective implementation of the Reform Agenda, including on Rule of Law. 

Reforms need to be transformative for Bosnia and Herzegovina to progress on the EU integration path. This is also something that the people of the country and the EU Member States demand and expect.

High Representative Mogherini also underlined that it is on the political parties of Bosnia and Herzegovina to address electoral reform without further delay to ensure that this year's general elections are held and implemented according to international and European standards. 

She also reiterated her determination to support all Western Balkans partners, including BiH, in taking concrete and irreversible steps forward on their European Union integration path.

Nakon pozitivnog ishoda glasanja o nezavisnosti, Crna Gora je ekspresno isposlovala  priznanja i uspostavu diplomatskih odnosa s najbližim susjedima. Time su hipoteke iz zadnjeg rata gurnute ustranu, a otvorena široka magistrala za integriranje nezavisne Crne Gore u meðunarodne institucije.

Zaštitna politika

Dio ekonomske politike pomoæu koje se štite interesi domaæih proizvoðaèa od negativnih utjecaja vanjske konkurencije. Uobièajena je podjela na mjere direktne zaštite (carine, prelevmani, kvote) i mjere indirektne zaštite (uvozne licence, dokaz o porijeklu robe, standardizacija).
EU takoðe primjenjuje brojne mjere zaštite zajednièkog ekonomskog prostora putem direktne kontrole uvoza ili mjerama kojima se podstièe izvoz, kao što su subvencije za izvozno orjentiranu proizvodnju, osiguranje od rizika, pospješivanje kontrole izvoznih roba itd.

 Zelena knjiga

Kljuèni dokument EU o reformi poljoprivrede, odnosno o mjerama i aktivnostima koje je u vezi s tim reformama potrebno provesti. Aktivnosti na izradi Zelene knjige trajale su paralelno s pregovorima o ulasku Španije i Portugala u EZ zbog straha od dodatnog zasiæenja evropskog tržišta poljoprivrednim viškovima i zbog straha o dopunskih izdataka za saniranje takvih posljedica. Mišljenje komisije o ovim pitanjima dostavljeno je èlanicama Zajednice 23. jula 1985. godine i nazvano je Zelena knjiga Evropske komisije. Veæ naredne godine došlo je do sniženja cijena nekih poljoprivrednih proizvoda, a posebno su se na udaru našli mlijeko, meso i mediteranske kulture.
Uz Zelenu knjigu kasnije je usvojen i Memorandum vijeæa ministara pod naslovom "Buduænost poljoprivrede u Zajednici", te brojne direktive Komisije za realizaciju nove agrarne politike. Zajednièi imenitelj svih tih mjera je bio da se preduprijede viškovi poljoprivrednih poroizvoda, a da se istovremeno ne potkopa motivacija posebno kod mladih ljudi da se bave poljoprivredom.

Vanjska trgovina

Ekonomske aktivnosi koje se odnose na kupovinu, prodaju i posredovanje robe izmeðu dvije ili više država. Vanjska trgovina se dijeli na izvoznu, uvoznu i tranzitnu. Da bi se transakcije robom mogle tretirati vanjskom trgovinom, bitan je prijelaz preko carinske granice. Vanjskom trgovinom se smatraju i reeksport (uvoz radi dorade i ponovnog izvoza) i reimport (izvoz radi dorade i ponovnog uvoza).
Evropska unija štiti svoju vanjsku trgovinu carinskim mehanizmima, prelevmanima (promjenjive uvozne dažbine) i necarinskim odlukama o kvalitetu, pakovanju, oznaèavanju itd. èime se takoðe utjeèe na priliv roba na njeno tržište. Uèinak vanjskotrgovinskih aktivnosti najèešæe se izražava putem vanjskotrgovinskog bilansa.

Veto

Pravo države, organizacije ili pojedinca da svojim glasom može onemoguæiti donošenje ili djelovanje nekog zakona, konvencije, ugovora ili drugog domaæeg ili meðunarodnog pravnog akta, ukoliko u tom trenutku ne odražava vitalne interese te države, grupe ili pojedinca, ili ako takav zakonski akt nije usvojen jednoglasno.
Od osnivanja Ujedinjenih nacija, pravo veta je zadržano u Vijeæu sigurnosti, u kojem svaka od pet stalnih èlanica (SAD, Velika Britanija, Francuska, Kina i Rusija) ima pravo da uloži veto i zatraži obustavu izvršenja neke odluke s kojom se ne slaže. Izmeðu 1965. i 1985. godine i u Evropskoj uniji je takoðe èesto potezano pravo veta, a s primjenom veta poèelo se 1963. kada je je tadašnji francuski predsjednik De Gol/de Gaulle prekinuo pregovore o širenju Zajednice na Veliku Britaniju, Irsku, Dansku i Norvešku, zbog neslaganja s prijemom Velike Britanije, koja je, po njemu, bila isuviše naklonjena Sjedinjenim Državama.

U junu 1965. veæ je nametnuo i bojkot sastanaka Vijeæa evropske unije zbog neslaganja s prijedlozima agrarne politike, od kada je ovaj sluèak poznatiji kao "kriza prazne stolice". Kriza je okonèana tek u januaru 1966. takozvanim "luksemburškim kompromisom". Francuska vlada potvrdila je svoje pravo na veto u situacijama kada su u pitanju interesi "od znaèaja za jednu ili više država èlanica", a drugih pet èlanica tadašnje Šestorice su potvrdile da æe postupati po odredbama ugovora koje se odnose na glasanje po principu kvalificirane veæine. Za Francusku, meðutim, primarno pitanje nije ni bilo glasanje u Parlamentu, veæ moguænost zaustavljanja odluka u Vijeæu. Cijele naredne dvije decenije, dominirala je logika zvaniènog Pariza, zbog èega se "luksemburški kompromis" èesto opisuje i kao "luksemburški veto". Tek od sredine 1980-tih, princip kvalificirane veæine u donošenju odluka poèinje se primjenjivati u oblasti jedinstvenog tržišta, da bi danas bio dominantan princip za najveæi dio zakonodavnih odluka.

Ulazne vize

Sredinom 1989. godine Evropska zajednica je uvela jedinstveni režim ulaznih viza za graðane iz 59 država, koje se obièno nazivaju treæim zemljama. Jedinstveni režim viza pomaže uspostavljanju koherentne Evropske unije, gdje bi graniène kontrole bile samo na njenim spoljnim granicama, a ne kao do tada - na granicama država èlanica, što je usporavalo protok roba i ljudi, osporavalo ideju o ujedinjenju i bilo je veoma skupo i neracionalno. U skladu s takvom odlukom, Vijeæe ministara je zatražilo od Komisije da se do kraja 1992. godine predloži Evropska konvencija o pravu na azil, kako bi se uspostavila jedinstvena mjera i procedura o odobravanju azila i sprijeèila zloupotreba toga prava.

Ustav

Temeljni zakonski akt svake države kojom se utvrðuju prava, obaveze, ogranièenja i moæ svih organa vlasti, institucija politièkih subjekata, udruženja i pojedinaca, ukljuèujuæi i garantovanje jedinstvenih prava za sve graðane.
Prema odredbama ugovora o Uniji, mnogi zakoni Evropske unije imaju nadnacionalni karakter. To znaèi da su nadreðeni i nacionalnim ustavima država èlanica u oblastima na koje se pojedini zakoni odnose. Evropski sud u Luksemburgu/Luxembourg u ulozi glavnog èuvara evropskih zakona, svojim presudama iz 1963. i 1964. godine uspostavio je princip prvenstva i direktnog dejstva zakonodavstvo Zajednice kao supra-nacionalnog zakonskog sistema, kojeg su sve èlanice morale konzistentno primjenjivati. U uslovima kada nikada nije bilo mehanizama prinude kakve imaju klasiène države, poštivanje zajednièkih zakona koje usvajaju zajednièke institucije, predstavlja najjaèi kohezioni faktor EU.

TEN's -Trans-European Networks

Podrazumijeva izgradnju pan-evropske mreže transportne, telekomunikacijske i energetske infrastrukture. Prema takozvanom "Delorovom paketu" iz 1993. godine, u ovu mrežu bi u roku od 15 godina (do kraja 2008.) trebalo biti uloženo oko 400 milijardi eura. Glavni prioriteti su transevropska mreža željeznièkih pruga, gasovoda, autoputeva, aerodroma i trajektnih linija. U 14 takvih projekata, do kraja prošlog vijeka uloženo je oko 90 milijardi eura.
Od energetskih projekata, najvažniji je izgradnja transevropske mreže zemnog gasa na pravcima: Norveška - zemlje Beneluksa - Njemaèka; Alžir - Maroko - Španija i Alžir - Tunis - Italija; te Rusija - Ukrajina - Belorusija - Skandinavske zemlje EU. Najveæi dio projekata TEN's-a finansira se iz strukturnih fondova EU, kohezionog fonda i sredstava Evropske investicione banke (EIB). TEN's se smatra kljuènim faktorom daljeg razvoja unutrašnjeg tržišta EU i dalje promocije socijalne kohezije unutar Unije.

Trojka EU (EU Troika)

Trojka EU predstavlja specifièan oblik djelovanja Unije na meðunarodnoj sceni dok još traje izgradnja "politièke unije". Ovo konsultativno tijelo posebno je bilo aktivno u završnoj fazi okonèanja ratnih sukoba na prostoru bivše Jugoslavije, posebno neposredno uoèi mirovnih pregovora u Dejtonu/Dayton i u prvim godinama implementacije Mirovnog sporazuma za Bosnu i Hercegovinu (The Dayton Peace Agreement).
Do Amsterdamskog ugovora iz 1997. godine Trojku su èinili šefovi diplomatije aktuelnog, prethodnog i buduæeg predsjedavajuæeg EU. Tada je odluèeno da se iz Trojke iskljuèi predstavnik prethodnog predsjedavajuæeg, da na èelu Trojke bude Generalni sekretar Vijeæa (u funkciji Visokog predstavnika za spoljnu i bezbjednosnu politiku), a da èlanovi ovog tijela i dalje budu šefovi diplomatije aktuelnog i buduæeg predsjedavajuæeg EU.

Šema trgovinskih povlastica (Scheme of Trade Preferentials)

Uredbama Vijeæa Evropske unije, EU odreðuje uslove preferencijalnog uvoza proizvoda iz zemalja sa kojima Unija nije regulisala ugovorom taj uvoz. Sastav trgovinskih povlastica jedan je od instrumenata spoljne politike EU, koja obnavljanjem trgovinskih ugovora reguliše uslove poštovanja ljudskih prava i demokratije. U decembru 1999. godine Vijeæe je donijelo uredbu o trgovinskim povlasticama za poizvode uvezene iz BiH i Hrvatske do kraja 2001. godine. Tim su uslovom regulisani kolièinski limiti za neke industrijske, tekstilne i poljoprivredne proizvode. Kasnije su trgovinske povlastice proširene na sve zemlje Zapadnog Balkana i na oko 90% industrijskih proizvoda (Vidi: Trgovinske povlastice)