RDW
Hiljade sljedbenika Slobodana Miloševiæa se veæ danima opraštaju od bivšeg predsjednika Srbije èiji su posmrtni ostaci, uprkos protivljenju direktorice ove javne ustanove, izloženi u prostorijama nekadašnjeg opštejugoslovenskog Muzeja 25, maj u Beogradu. Tamošnje vlasti su ga, nakon Titove smrti, preimenovale u Muzej istorije Jugoslavije.
Zapadni mediji kojima nikada nije dovoljno senzacije, svoje izvještaje iz glavnog grada sve klimavije srpsko-crnogorske tvorevine (koju je pod prijetnjom sankcija skrojila upravo Evropska unija) uglavnom i zasnivaju na prizorima srceparajuæih oproštaja od najautoritativnijeg meðu patološkim zagovonicima velikosrpske ideje sublimirane u paroli «svi Srbi u jednoj državi». Stajališta antimiloševiæevske politike i demokratske javnosti Srbije i Crne i Gore, te u zemljama okruženja, u najmoænijim medijskim kuæama Zapada, ostali su na margini.
U atmosferti dominantno sivih tonova iz Beograda kao glavnog regionalnog osmatraèkog centra za cijelo podruèje Zapadnog Balkana, nije se ni moglo desiti ništa bolje od najnovije Rezolucije Evropskog parlamenta kojom je sa najvišeg politièkog nivoa ozvanièen prošlonedjeljni stav ministara vanjskih poslova 25-torice iz Salcburga o potrebi unutarevropskog preispitivanja politike proširenja prema jugoistoku Starog kontinenta.
Salcburška izjava o apsorpcionoj sposobnosti EU, da podsjetim, uslijedila je samo dan nakon potvrde da je Slobodan Miloševiæ fizièki nestao s politièke pozornice. Pet dana kasnije evropski parlamentarci su otišli još dalje: zatražili su da se nakon prijema Bugarske, Rumunije i eventualno Hrvatske, proces proširenja EU uspori ili èak na odreðeno vrijeme i zaustavi.
Iako je najnoviji talas euroskepticizma pokrenut iz Francuske i Holandije (u kojima su graðani na prošlogodišnjim referendumima prvi odbacili prijedlog prvog zajednièkog evropskog ustava), najnovija Zajednièka izjava šefova diplomatije EU iz Salcburga i Rezolucija iz Strazbura, predstavljaju odraz trenutnog stava veæinske evropske javnosti prema nedavnim ratnim i mirnodopskim zbivanjima na prostoru nekadašnje Jugoslavije. A taj stav evropske javnosti je skoro dvije godine konstantno negativan. Zašto? Evropske institucije materijalno, politièki i struèno doista podržavaju globalni proces proširenja uprkos stanovitim razlikama u pogledu brzine i obima proširenja. Ali vlade i politièki lideri u zemljama obuhvaæenih Procesom stabilizacije i pridruživanja, s izuzetkom Hrvatske, svojim nacionalistièkim strastima i postupcima svakodnevno dovode u sumnju vlastiti verbalizam kada govore o evropskim integracijama. To zapadnoevropska javnost preko vlastitih medija saznaje pa je u posljednje vrijeme sve glasnija u pozivima vlastitim vladama da budu eprezne.
Najnovija eksplozija euroskepticizma kalendarski se poklopila s prvim iskustvima najveæeg proširenja EU koje je nakon skoro 15 godina priprema, ozvanièeno 1. maja 2004, kada se pretežno katolièka zapadna Evrope, prvi put geografsko-kulturološki pomiješala s nekoliko zemalja èije su se istorijsko-politièke i mentalne razlike u poimanju svijeta i svakodnevnog života, pokazale velikim defektom svih proteklih stoljeæa, buduæi da su na istom kontinentalnom prostranstvu, toliko dugo, paralelno opstojale dvije potpuno razlièite civilizacije – zapadna i jugoistoèna.
Iako Zapadna Evropa na globalnom politièkom planu doista svakodnedvno dokazuje svoju iskonsku privrženost «jedinstvu u razlièitostima», negativna životna iskustva s kojima su se suoèili njeni graðani nakon proširenja na podruèje Baltièkog pojasa, nekoliko zemalja bivšeg Varšavskog pakta, pa sve do Malte i Kipra, potvrdila su, na žalost, tvrdnje euroskeptika da Evropska unija nije bila spremna za toliko masovno proširenje i da su njene apsorpcione moguænosti, zbog unutrašnjih reformi, bile nedostatne za toliki poduhvat.
Negativno raspoloženje prema novim proširenjima još više rasplamsava sivilo iz još uvijek neprozraèene «balkanske krème“. Pa ipak, ozbiljna istorijska nepravda bi mogla biti uèinjena onda ukoliko bi se i u buduænosti Bugarskoj i Rumuniji davala neosnovana prednost u odnosu na Hrvatsku. Jer je golim okom uoèljivo da je ova zemlja po svemu, za obje ove još uvijek neevropeizirane države, istinski Zapad. Ostale balkanske zemlje mentalno još uvijek daleko zaostaju iza svega onoga što Evropsku uniju èini složenom ali dobro organiziranom zajednicom.
Zekerijah Smajiæ
(Autor je specijalista za evropska pitanja)